Bệnh hen suyễn và những điều bạn cần biết

Hen suyễn là một căn bệnh phổi kinh niên gây viêm và thu hẹp đường hô hấp. Căn bệnh này gây ra nhiều triệu chứng như: tái diễn những chu kỳ thở khò khè (tạo ra âm thanh giống như tiếng huýt gió khi thở), ho, tức ngực và khó thở. Bệnh nhân thường ho nhiều hơn vào buổi đêm hoặc sáng sớm.

Mọi người ở mọi lứa tuổi đền có khả năng mắc bệnh hen suyễn nhưng thường sẽ phát bệnh từ khi còn nhỏ. Ở Mỹ có khoảng 25 triệu người mắc căn bệnh này và trong số đó có đến 7 triệu trẻ em.

Tổng quan về bệnh hen suyễn

Để hiểu rõ hơn về bệnh hen suyễn, chúng ta cần biết cách đường hô hấp hoạt động. Đường hô hấp là những đường ống dẫn không khí ra và vào phổi. Với những người bị hen suyễn, đường hô hấp của họ đã bị viêm, trở nên sưng tấy và rất nhạy cảm. Lúc này, chúng có khuynh hướng phản ứng mạnh với một số chất hít được.

Khi đường hô hấp phản ứng, các cơ quanh đường ống sẽ co thắt lại, đường hô hấp cũng bị thu hẹp lại theo và dẫn đến không có nhiều không khí vào được phổi. Các tế bào trong đường hô hấp sẽ tạo ra nhiều đờm (một chất dịch nhầy, dày và dính) hơn bình thường và chất này thì dính nên có thể khiến đường thở hẹp hơn nữa.

Chuỗi phản ứng này sẽ tạo ra các triệu chứng của bệnh hen suyễn. Những triệu chứng này sẽ xuất hiện mỗi khi đường hô hấp bị viêm.

Hình A chỉ ra vị trí của phổi và đường hô hấp trong cơ thể. Hình B cho thấy một phần cắt ngang của đường hô hấp bình thường. Hình C là hình ảnh cắt ngang của đường hô hấp đang bị các triệu chứng hen suyễn.

Đôi khi các triệu chứng của bệnh hen suyễn nhẹ và sẽ tự hết hoặc biến mất sau khi được điều trị một ít với thuốc hen suyễn. Còn với một số trường hợp khác, các triệu chứng sẽ trở nên nặng hơn.

Khi các triệu chứng trở nên trầm trọng hơn hay xuất hiện thêm nhiều triệu chứng khác thì có nghĩa là bạn đang lên cơn hen suyễn, còn gọi là bộc phát cơn hen hay cơn hen trầm trọng.

Chữa trị các triệu chứng hen suyễn ngay khi bạn nhận biết được là rất quan trọng. Việc này sẽ giữ cho các triệu chứng không diễn tiến nặng hơn và không bị lên cơn hen suyễn nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi bệnh nhân bị bộc phát cơn hen một cách gay gắt, họ cần được chăm sóc khẩn cấp, nếu không sẽ có nguy cơ dẫn đến tử vong.

Đề phòng

Bệnh hen suyễn chưa có phương pháp chữa trị. Dù bạn cảm thấy tình trạnh sức khỏe của mình đang tốt thì bạn vẫn có thể mắc bệnh và bộc phát bệnh bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, với trình độ và kỹ thuật y khoa hiện hay, phần lớn những người mắc bệnh hen suyễn đều có thể tiết chế được bệnh của mình, nếu có phát bệnh cũng chỉ gặp một ít triệu chứng. Họ có thể sống, hoạt động bình thường và ngủ một giấc dài mà không bị cơn hen suyễn làm gián đoạn.

Vì vậy, nếu bạn mắc bệnh hen suyễn, hãy chủ động trong việc kiểm soát bệnh của mình. Đồng thời, bạn nên đến gặp bác sĩ thường xuyên để nhận được sự chăm sóc và hỗ trợ tốt nhất.

Nguyên nhân nào gây ra bệnh hen suyễn?

Hen suyễn do dị ứng

Chúng ta chưa thể biết được nguyên nhân chính xác gây ra bệnh hen suyễn. Các nhà nghiên cứu cho rằng: một số yếu tố môi trường và di truyền đã tương tác với nhau, thường gây ra bệnh hen suyễn ngay từ những giai đoạn đầu đời. Các yếu tố bao gồm:

  • Xu hướng hình thành dị ứng di truyền, gọi là tạng dị ứng
  • Cha mẹ mắc bệnh hen suyễn
  • Bị hiễm trùng hô hấp khi còn nhỏ
  • Dị ứng với không khí; mắc bệnh lây nhiễm virus ở trẻ sơ sinh hoặc trong thời thơ ấu khi hệ miễn dịch đang phát triển.

Nếu bệnh hen suyễn hoặc tạng dị ứng có xuất hiện trong gia đình bạn, việc tiếp xúc với các chất kích thích (ví dụ: khói thuốc lá) có thể làm đường hô hấp của bạn phản ứng mạnh hơn với các chất có trong không khí.

Đối với một số người nhất định, sẽ có vài yếu tố dễ gây ra bệnh hen suyễn cho họ hơn so với những người khác. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục làm việc để khám phá xem còn những yếu tố nào khác gây ra căn bệnh này.

“Thuyết vệ sinh”

Những nhà nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh hen suyễn có một giả thiết về “Thuyết vệ sinh”. Họ tin rằng: lối sống phương Tây – nhấn mạnh vào vệ sinh và hệ thống vệ sinh – đã góp phần làm thay đổi điều kiện sống và làm giảm tổng tỷ lệ nhiễm trùng ở giai đoạn đầu đời.

Nhiều trẻ em đã không còn tiếp xúc với loại nhiễm trùng và môi trường lây nhiễm như trước kia nữa. Điều này ảnh hưởng đến quá trình phát triển hệ thống miễn dịch lúc còn bé và có thể làm tăng nguy cơ bị hen suyễn và tạng dị ứng ở trẻ em. Điều này đặc biệt đúng với những trẻ em có người thân gặp phải một hoặc cả hai tình trạng trên.

Những ai có nguy cơ bị hen suyễn?

Mọi người ở mọi lứa tuổi đều có thể bị hen suyễn, thường xuất hiện ngay từ thời thơ ấu. Có đến 8,3% dân số ở Mỹ bị mắc căn bệnh này và trẻ em chiếm 28% trong số đó.

Những trẻ em thường thở khò khè và bị nhiễm trùng hô hấp cũng như các yếu tố nguy hiểm khác sẽ có nguy cơ cao phát triển hen suyễn trong hơn 6 năm tuổi. Các yếu tố nguy hiểm khác bao gồm: dị ứng, chàm (tình trạng da dị ứng) hoặc ba mẹ bị hen suyễn.

Ở trẻ em, các bé trai thường sẽ dễ bị hen suyễn hơn bé gái. Nhưng đối với người lớn, phụ nữ lại mắc căn bệnh này nhiều hơn nam. Chưa thể khẳng định được liệu giới tính và hormone giới tính có góp phần gây ra hen suyễn hay không và gây ra như thế nào.

Phần lớn mọi người khi bị hen suyễn thì sẽ bị dị ứng. Một số người bị mắc căn bệnh này do tiếp xúc với một số hóa chất kích thích hoặc bụi rác công nghiệp tại nơi làm việc, được gọi là hen suyễn lao động.

Bệnh hen suyễn được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh hen suyễn, các bác sĩ sẽ hỏi về tình trạng sức khỏe của trẻ, các vấn đề về hô hấp và tiểu sử bệnh tình của gia đình. Bác sĩ cũng sẽ hỏi về tình trạng dị ứng, các căn bệnh và vật tiếp xúc có thể gây khó khăn trong việc hô hấp.

Trẻ em sẽ được khám lâm sàng và kiểm tra chức năng của phổi. Để tiến hành, thường thì các bác sĩ sẽ kiểm tra việc hô hấp bằng cách dùng hô hấp kế, một loại máy dùng để phân tích luồng không khí đi qua đường hô hấp.

Điều trị hen suyễn

Bệnh hen suyễn vẫn chưa có phương pháp chữa trị, tuy nhiên, vẫn có cách để bạn kiểm soát và ngăn chặn việc bộc phát cơn hen. Có hai yếu tố quan trọng trong việc điều trị hen suyễn: tránh các tác nhân gây bệnh và sử dụng thuốc.

Tránh xa các tác nhân thúc đẩy diễn tiến bệnh

Có rất nhiều cách để tránh tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh hen suyễn. Sau khi đã xác định được các tác nhân gây bệnh ở trẻ, các bác sĩ sẽ thảo luận với cha, mẹ để đưa ra một kế hoạch ngăn chặn các tác nhân này.

Ví dụ, nếu lông thú cưng hoặc nấm mốc trong nhà bạn làm cho con bạn bộc phát các triệu chứng hen suyễn, bạn có thể làm cho nhà mình trở nên miễn nhiễm với hen suyễn bằng cách: thường xuyên thay khăn trải, hút bụi đều đặn và không để vật nuôi vào phòng ngủ của trẻ. Nếu vấn đề nằm ở các chứng dị ứng ngoài trời (như dị ứng với phấn hoa), trẻ nên hạn chế các hoạt động ngoài trời vào những ngày có lượng phấn hoa tăng cao.

Nếu việc tập thể dục là một tác nhân gây bệnh, bác sĩ có thể kê một đơn thuốc để các em uống trước khi tập luyện, giúp ngăn chặn đường hô hấp thu hẹp lại. Với những người thuộc trường hợp này, thay vì yêu cầu họ ngưng tập, các bác sĩ sẽ giúp họ kiểm soát các bài tập luyện để không gây ảnh hưởng xấu đến bệnh. Nhìn chung, thể dục thể thao có thể giúp mọi người khỏe mạnh hơn, mặc dù thực tế có rất nhiều vận động viên chuyên nghiệp bị hen suyễn.

Tiêm phòng cúm hàng năm cũng là việc rất quan trọng vì các căn bệnh như cúm có thể thúc đẩy bệnh hen suyễn bộc phát.

Thuốc trị hen suyễn

Phần lớn thuốc trị hen suyễn là dạng khí hít trực tiếp vào phổi, tuy nhiên, vẫn có thuốc ở dạng viên hoặc dạng lỏng. Thuốc trị hen suyễn có 2 loại, gồm:

Thuốc hỗ trợ nhanh giúp nới lỏng nhanh chóng các đường hô hấp bị thu hẹp, thường được dùng khi bộc phát cơn hen. Loại thuốc này sẽ có hiệu quả rất nhanh nhưng không kéo dài, còn được gọi là thuốc “hoạt động nhanh” hay thuốc “giải cứu”.

Thuốc điều trị dài hạn giúp kiểm soát bệnh là ngăn chặn các triệu chứng hen suyễn xuất hiện. Chúng giúp đường hô hấp giảm viêm nhiễm, nguyên nhân gây ra sưng tấy và đờm. (Các loại thuốc hỗ trợ nhanh chỉ điều trị các triệu chứng do viêm nhiễm gây ra). Thuốc điều trị dài hạn, còn được gọi là thuốc “kiểm soát” hay thuốc “duy trì”, cần phải sử dụng mỗi ngày, kể cả khi trẻ cảm thấy khỏe.

Một số trẻ em bị hen suyễn chỉ cần dùng thuốc hỗ trợ nhanh, một số khác lại cần dùng cả 2 loại thuốc thể có thể giữ bệnh trong tầm kiểm soát.

Thông tin bạn cần biết

Chăm sóc bệnh hen suyễn mát rất nhiều công sức, nhất là trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, hiện có rất nhiều công cụ sẽ hỗ trợ bạn chăm sóc con mình.

Kế hoạch đối phó với hen suyễn là một chương trình chăm sóc được thảo luận với bác sĩ để có kết quả phù hợp. Kế hoạch này sẽ hướng dẫn chi tiết cách thức kiểm soát hen suyễn, bao gồm:

  • Thời điểm và các loại thuốc mà trẻ cần dùng
  • Các tác nhân thúc đẩy bệnh phát triển và cách phòng tránh chúng
  • Các xử lý cơn hen bộc phát
  • Các trường hợp cần đi cấp cứu.

Thực hiện đúng kế hoạch sẽ giúp trẻ có thể sinh hoạt bình thường hằng ngày mà không gặp các triệu chứng hen suyễn.

Viết nhật ký quá trình hen suyễn cũng là một cách để kiểm soát căn bệnh này. Theo dõi các triệu chứng và thuốc trẻ đã dùng sẽ giúp bạn biết được những thời điểm nào trẻ có khả năng bộc phát cơn hen suyễn.

Lưu lượng đỉnh kế, loại dụng cụ cầm tay dùng để đo lường khả năng hô hấp, cũng rất có ích. Lưu lượng khí giảm đi là một dấu hiệu cho thấy đường ống thở đang bị hẹp lại.

Bằng việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ, dùng thuốc theo đơn và tránh xa các tác nhân thúc đẩy bệnh, bạn sẽ giúp con mình luôn được khỏe mạnh và hô hấp tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *